Atenotol, betaxolol, bisoprolol, metoprolol en dan hebben we niet vergeten nog pindolol, propranolol, sotalol en timolol. Moeilijke termen voor precies hetzelfde, want dit zijn namelijk allemaal namen die over hetzelfde gaan: bètablokkers. Oké, alles goed en wel, maar wat en waarvoor is het?

Over bètareceptoren en bètablokkers
Bètablokkers zijn middelen die – zoals de naam al doet vermoeden - bètareceptoren blokkeren in verschillende delen van het lichaam. Om te snappen wat dat precies inhoudt, is het allereerst van belang te weten wat de rol van bètareceptoren is.

Bètareceptoren moet je beschouwen als voelsprieten in verschillende weefsels verspreid in ons hele lichaam die natuurlijke stoffen als adrenaline en noradrenaline oppikken. Doordat deze stoffen worden ontvangen door die receptoren hebben zij zo hun weerslag op ons lichaam. Ze beïnvloeden bijvoorbeeld onze bloeddruk, luchtwegen en ons hartritme. Om een voorbeeld te geven van hoe het in zijn werk gaat, kun je denken aan een spreekbeurt of optreden waarbij je nerveus bent en onzeker voelt. In spannende situaties als deze maakt ons lichaam adrenaline aan die wordt opgepikt door bètareceptoren. We hebben er allemaal ervaring mee: zwetende handen, knikkende knieen en je hart dat in je keel zit, zijn de gevolgen. Je raadt al wel dat wanneer je deze receptoren, of ontvangers, als het ware verdoofd of afsluit, de adrenaline veel minder invloed zal hebben op ons gestel. Dat verdoven is precies waar bètablokkers om de hoek komen kijken: zij blokkeren namelijk letterlijk de bètareceptoren. Het gevolg is dat je je rustiger voelt, beter in staat bent je te concentreren op je prestatie en nervositeit veel minder invloed op je heeft.

De werking van bètablokkers
De ene bètareceptor is de andere niet. We maken een onderscheid tussen twee groepen: bèta-1-receptoren (die zich vooral in het hart bevinden) en bèta-2-receptoren (in de luchtwegen en de bloedvaten). Om invloed uit te oefenen op deze receptoren, is het nodig de bètablokkers hierop aan te passen. Bepaalde bètablokkers werken namelijk sterker op bèta-1-receptoren, terwijl anderen meer effect hebben op bèta-2-receptoren. Bèta-1-blokkers (zoals atenotol, betaxolol, bisoprolol en metoprolol) noemen we cardioselectieve bètablokkers omdat ze op de receptoren in het hart werken. Voorbeelden van bètablokkers zonder specifiek gebied, niet-selectieve bètablokkers, zijn pindolol, propranolol, sotalol en timolol. In het geval van cardioselectieve bètablokkers vertragen zij de hartslag, wat hartinfarcten kan helpen voorkomen of het herstel na een infarct bevordert. Ze verlagen ook de bloeddruk en de hartslag bij ritmestoornissen. De niet-selectieve bètablokkers hebben zoals gezegd invloed op hersenen, spieren en de vochthuishouding, kortom: de andere orgaansystemen in ons lichaan. Zo zorgt dit type bètablokkers voor verwijding van de bloedvaten, wat migraineaanvallen kan voorkomen, maar kunnen ze ook helpen tegen een bepaalde vorm van verhoogde oogdruk (glaucoom) doordat zij de hoeveelheid vocht, en dus druk, verminderen in de ogen. Ook tremor (spiertrillingen) als gevolg van een schildklierafwijking of van (faal)angst en plankenkoorts nemen af.

Het zal niet verrassen dat een vermoedelijke 30 procent van alle professionele musici bètablokkers gebruiken om tekenen van nervositeit te onderdrukken om zodoende hun prestaties er niet onder te laten lijden. Ook een van bijwerkingen van het gebruik van bètablokkers, namelijk het hebben van koude handen, is bij velen van hen zeer welkom.

Bijwerkingen
In principe worden bètablokkers goed verdragen, maar kunnen er bij hoge doseringen nare bijwerkingen optreden. De cardioselectieve bètablokkers geven over het algemeen geen of weinig merkbare bijwerkingen. De niet-selectieve bètablokkers kunnen op hun beurt wel risico’s met zich meebrengen. Zo kunnen zij de luchtwegen vernauwen waardoor er benauwdheid ontstaat. Dit is met name voor mensen met een luchtwegaandoening, zoals astmapatienten, een erg nare bijwerking aangezien hierdoor een astma-aanval kan worden uitgelokt. Overige bijwerkingen kunnen zijn: koude handen en voeten, duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd, maag- of darmklachten, levendig dromen en in sommige gevallen erectiestoornissen en een verlaagd libido.

Alles en alles is het voordeel van een behandeling met bètablokkers groter dan de risico’s. De bijwerkingen vallen zoals te lezen is mee. Indien er sprake is van het gebruik van andere medicatie is het echter wel verstandig voortijds op de hoogte te zijn van mogelijke interactie van deze medicatie met bètablokkers. De werking kan bij sommige combinaties worden versterkt en extra voorzichtigheid is geboden wanneer het beta1-blokkers betreft. Ook in het geval van een zwangerschap is het verstandig niet zomaar bètablokkers te slikken, omdat de werking ervan nog niet voldoende is onderzocht.

 
Steekwoorden die passen bij dit antwoord:


Discussieer mee over dit antwoord


Er zijn inmiddels 11 reacties.
Op 13-02-2014 om 12:53 door
Ed
Sinds vorig jaar september o.a. Sotalol i.v.m. hartritmestoornissen. Bijwerkingen: moe, lusteloos, maag/darmklachten, somberheid, druk dromen. Voorheen Atenolol, hierbij minder klachten. Middel bijna erger dan kwaal.
Toon reactie
Op 09-09-2012 om 23:28 door
Roohikerome
Op 18-01-2012 om 15:04 door
Els
Ik gebruik al een tijd lang bisoprolol en heb als bijwerkingen koude tintelende handen en voeten. Ook is mijn libido tot bijna het nulpunt gedaald. De cardioloog il de bisoprolol nu vervangen door Nebivolol 12,5 mgr per dag. Zijn de bijwerkingen van dit middelniet hetzelfde ??
Toon reactie
Op 24-05-2011 om 14:22 door
E.E.Janssen
Ik gebruik corderone, ik moet naar de tandarts voor een wortel behandeling, mag ik zomaar een verdoving of een ander verdoving.
Op 17-12-2010 om 10:42 door
daan
ik had selokeen vooreschreven gekregen 1dgs 100mg,..ben artsenbezoeker en werk metdie producten antibiotica en, ben terug eaan uit me zelf naar 25 mg zelfde resultaat,artsen schrijven iets voor gepland opde onderzoeken zoals statines 40m.kan je best ook 2o mg slikken ,..je kan beter titreren als direkt hoog voorschrijven dan zijn ze van je af,.. mijn voorstel is altijd met medicatie beging laag en dan ophaogen minder bijwerkingen
Op 22-11-2010 om 17:40 door
Ingrid
Hallo ,ik kreeg een paar maanden geleden zomaar uit het niets hartkloppingen ,heb 2 maal een holter gehad ,daar kwam uit dat ik idd overslagen had van het hart ,ook heb ik een dag inspanningstesten gehad en daarna een gesprek met de cardioloog ,die overslagen moest ik me niet heel druk over maken ,en hij zegt vind je ook te jong om je nu al aan de medicijnen te zetten (ben 50) nu raak ik zo hopeloos van die hartkloppingen dat ik van de huisarts voor een maand een betablocker heb gekregen om te proberen METOPROLOL 50 gram,ik heb ze nu 2 weken in huis maar vind t best eng om ze in te nemen omdat ik toch al heel wat heb gelezen op forums over bijwerkingen ,is dan t middel niet erger dan de kwaal?? ik baal enorm want heb nooit zoiets meegemaakt ,ik heb de huisarts gebeld en gevraagd of ik met een halve mag beginnen ,dat kon ook ,maar hij zei dat ,dat waarschijnlijk niet zou helpen ,mijn vraag heeft iemand een tip voor me ????
Toon reactie
Op 25-03-2010 om 21:55 door
joris
zijn betablokkers allen op recept te verkrijgen of ook gewoon bij de drogist?
Op 06-09-2009 om 13:36 door
Bien
Hallo. Ik slik zelf Atenolol. Een cardioselectieve bétablokker.Het werkt bij mij heel goed om mijn hoge bloeddruk te verlagen.Bijwerkingen zijn er inderdaad weinig. Alleen merk ik, als ik bijv. iets spannends doe, (achtbaan of een attractie op de kermis) mijn hartslag ook normaal blijft. Dat vind ik persoonlijk op dat moment geen prettig gevoel. Zijn er meer mensen die die ervaring hebben